Văn phổ thông cấp 2

Phân tích truyện Cổ tích em bé thông minh

“Em bé thông minh là một trong những câu chuyện cổ tích hay của dân gian của Việt Nam không chỉ dành cho trẻ thơ mà còn là câu chuyện không thể thiếu đối với tuổi thơ của mỗi người. Câu chuyện nhằm ca ngợi trí thông minh và tài ứng biến xuất thần của nhân dân ta trong cuộc sống.

Nhân vật xuất hiện đầu tiên và cũng là nhân vật trung tâm của câu chuyện chính là em bé thông minh. Trong câu chuyện, trí tuệ của em bé được thể hiện trong bốn lần đấu trí với nhà vua và tên quan tham.

Trong trận đấu thứ nhất, trước câu hỏi hóc búa của tên quan: “ Trâu …. Đường?” rất nhanh trí, em bé đã đối đáp nhanh lại quan bằng một câu hỏi: “Ngựa.. đi một ngày được mấy bước?”. Dù biết câu hỏi oái oăm của quan chỉ muốn hỏi vặn lại mình, nên em bé không thể dùng được lý lẽ để giải thích hay phân định, mà ngược lại, em lại dùng chính cái sai, cái hóc búa của quan để hỏi lại. Vậy không thể khác nào là gậy ông đập lưng ông. Câu hỏi mang đến tiếng cười vang cho mọi người nhưng cũng làm cho tên quan nhận ra sự trái khoáy trong câu hỏi đố của mình.

Trong lần đấu trí thứ hai, nhà vua ban cho làng của em bé 3 thúng gạo nếp, 3 con trâu đực, hạn trong 3 năm, trâu nào trâu đấy phải đẻ được thành 9 con. Yêu cầu của vua đưa ra cho làng em bé, vừa nghe đã thấy điều kỳ lạ trong câu nói đó: ai đời trâu đực lại có thể đẻ được con? Điều đó làm sao có thể xảy ra được? Câu hỏi này khiến cả làng em bé ai nấy cũng đều lo lắng, vì đó là lệnh vua làm sao có thể cãi lại được?. Ngược lại với những tâm trạng lo lắng, buồn rầu đó lại là sẽ bình thản và cách xử lý rất lạ của em bé: “em bảo bố nói với cả làng, giết thịt hai con trâu, và đem hai thúng gạo nếp ra nấu để cả làng cùng ăn, còn một con trâu và một thúng gạo nếp, em nhờ bố bán đi làm lộ phí đi đường. Sau khi nghĩ được cách gặp vua, em bèn “dựng ra một vở kịch” làm người đọc bật cười vì đắc chí: em kể với vua rằng mẹ em đã mất sớm, em rất muốn có em bé nhưng mà cha em không chịu đẻ cho em. Chỉ bằng những lời nói tưởng chừng ngây thơ của em bé, nhưng đó lại chính là cái bẫy để nhà vua  “cắn câu”. Sau khi vua bật cười và nói: “Bố mày là giống đực thì làm sao mà đẻ được!”. Đúng như dự đoán, vua đã mắc lưới, chỉ đơi có đến đây, em bé mới chỉ ra sự ngang trái trong yêu cầu của nhà vua: Vậy tại sao, làng còn có lệnh trên là nuôi 3 con trâu đực sau 3 năm phải đẻ được 9 con?. Em bé vẫn sử dụng cái lý lẽ ngược đó, để cho người đưa ra yêu cầu phải nhận ra được sự vô lý của mình. Em đã lấy ví dụ của cái vô lý để có thể giải thích cái có lý trong câu nói của mình, khiến cho người đối thoại không thể biện minh lại cho mình được.

Xem thêm:  Cảm hứng nhân văn và nhân đạo của Nguyễn Du trong việc miêu tả tài sắc của chị em Thúy Kiều

Để thử tài của em bé, vua bèn sai sứ giả đem đến một con chim sẻ và bắt em phải dọn lên ba mâm cỗ. Không cần suy nghĩ lâu,em bé rút ra một chiếc kim và bảo sứ giả đem về tâu vua: Hãy rèn thành ba con dao, em sẽ làm cỗ dâng vua. Em bé biết điều kiện vua đưa ra là vô lý và  không thể thực hiện được, nhưng em lại tươi cười chấp nhận, nhưng đổi lại vua cũng phải một điều kiện ngược. Nếu vua làm được thì em bé sẽ vui vẻ mà chấp nhận.

Lần thứ tư, em không phải đấu trí với vua hay quan mà là đấu trí với xử giả của một nước láng giềng: “Làm thế nào để xâu sợi chỉ luồn qua đường ruột con ốc xoắn?” trong khi các bá quan đại thần đang vò đầu bứt tóc thì em bé lại cất lên một bài vè:

Tang tình tang! Tang tình tang!

Bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng,

Bèn thời lấy giấy mà bưng,

Bền thời bôi mỡ, kiến mừng kiến sang Tang tình tang….

Câu đố tưởng rằng đã không có câu giải đáp, thế mà chỉ bằng một bài vè ngẫu nhiên mà đã giải câu đố một cách dễ dàng. Và cũng chính em đã làm cho vị xứ giả nước láng giềng phải thán phục.

Sau bốn lần thử sức, em bé đã được phong làm Trạng Nguyên và ở bên vua để giúp vua trị nước.

Xem thêm:  Cảm nhận của em về bài thơ Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra

Câu chuyện đề cao trí thông minh, trí khôn dân gian. Qua đó thể hiện lòng yêu mến, sự tôn trọng những con người thông minh và tài trí trong xã hội. Tuy nhiên, qua đó ta cũng phải khẳng định một điều, cho dù ta học giỏi, thông mình nhưng cũng không được kiêu ngạo, coi thường người khác mà trí thông minh, sự sáng tạo và vô giá nhưng ai trong chúng ta cũng phải rèn luyện trí thông minh đó. Nếu có thông minh đến mấy mà không rèn luyện cũng không thể giúp ích hay đóng góp gì cho xã hội được.